دلنوشته ای برای نجات ؛سلام بر بانوی آب و آیینه
خطِ سرخ راه هدایت
عنایت الهی، ولايت علوي، مجاهدت فاطمي
زندگي بانوي بزرگ اسلام با آن محدوده زماني كوتاه درسهاي فراوان و پر بركتي براي اهل حقيقت و ايمان و پیروان راستین ولايت در مكتب اهل بيت صلوات الله عليهم اجمعين و خاصه مكتب اهل تشيع بر جاي گذاشته است.
مظلومهای كه تاريخ در پس اندیشه خود جایگاهی بس والا، استثنايي و غيرقابل انكار از تلاش ها و مجاهداتهای او در حفظ و حمايت حريم ولايت، به ثبت رسانيد است. اما در این بین كساني بودهاند که با وجود خباثت ذاتی تابِ تحمل اين حقيقت و بازگويي آن را براي اذهان هوشيار جامعه و درك والاي انسانهاي آزاده نداشتهاند. غافل از اينكه «خداوند دين و نشانه خويش را آشكار ميسازد اگرچه مشركين از اين امر اكراه داشته باشند.» (هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ) «سوره: التوبة ـ آیه: 33».
با این وجود روايت شهادت آن صديقه مكرمه سلام ا... علیها بهانهای است براي بازگويي غمهاي محبين و شيعيان آن حضرت سلام ا... علیها كه سالها است غم تنها یاور مولاي خويش علي ابن ابي طالب علیه السلام را در دل گنجاندهاند و براي تحملش به ديدگان و وظیفهاش در غم، متوسل ميشوند.
مظلوميت و شجاعت حضرت زهرا سلام ا... علیها سندي مستحكم و قابل استناد براي دينداري و پايداري به اسلام دين اصيل است. از انصاف به دور است كه پايداري و حمايت آن ريحانة النبي سلام ا... علیها – حمایت از حریم ولایت – را منحصر به زماني خاص و موضوعي خاص بدانيم، زیرا جهتگيري كلي آن بانوي عظيم الشأن در راستاي ترويج و اهتمام به دين مبین اسلام قرار داشت. شاهد این مدعا حدیثی مبارک است از امامحسن عسگري علیهالسلام که نقل ميفرمايد: «روزي خانمي خدمت حضرت زهرا سلام ا... علیها آمد و پرسشهایی در خصوص نماز داشت چون تعداد سوالها زياد و زمان طولاني شد، آن زن خجالت كشيد و گفت : بس است ديگر زحمت نميدهم، بانوي بزرگ اسلام سلاما... علیها فرمودند: هرچه ميخواهي بپرس آيا اگر كسي اجير شود كه بار سنگيني را بر بام برساند و يكصد هزار دينار اجرت دريافت كند، اين كار بر او سخت ميآيد؟! من سزاوارترم كه اين كار بَرَمْ گران نيايد. از پدرم رسول خدا صلوات ا... علیه شنيدم كه فرمود : دانشمندان شيعه ما در روز قيامت در حالي محشور ميشوند كه به اندازه فهم و دانش و كوشش آنها در راه ارشاد بندگان، بر قامتشان طلعتهای كرامت و بزرگواري افكنده ميشود». اين نحوة ارتباط بانوي بزرگ اسلام، حضرت فاطمه سلام ا... علیها الگوي عملي در خصوص اهميت دادن به فهم و پرسشگري دين و فرهنگسازي در اين امر است. منابع شيعه و سني در زمينه شهادت حضرت زهرا سلام ا... علیها مطالبي اعم از تاريخي و روايي ذكر کردهاند. ماجراهايي که پس از رحلت نبي مكرم محمد مصطفي صلوات ا... علیه بر فاطمه مرضيه سلام ا... علیها گذشت، و شدت حزن و اندوه آن وجود گرامي در آن دوران به وصف نميآيد. تعبير ايشان در غم پدر، در شعری منسوب به حضرتش سلام ا... علیها اينگونه است: « مصيبتهايي بر من فرو ريخت كه اگر به روزها افكنده ميشد آنها را به شبهاي تاريك مبدل مینمود (صُبَتْ علیَّ مَصائِبٌ لوانها صُبَّتْ علی الایام صِرْنَ لیالیا) ».
حضرت انسيه حورا سلام ا... علیها به موجب كلام نوراني امام صادق علیهالسلام پس از رحلت پدر صلوات ا... علیه، دائماً اشكبار بود و پي درپي از شدت غصه، جسم مباركش دائماً تحليل ميرفت. اما آن ولي و حجت الهي به همه اين اندوه ها جهت الهي داد و همه را براي تقويت دين خدا و تحكيم موقعيت وصي و جانشين رسول خدا صلوات ا... علیه هزينه كرد و در كمال ماتم زدگي، مصائب خود را زمينة نهيب زدن برمردمانی قرار داد كه غفلت و مصلحت انديشي دنيايي، در خطر برگشت به جاهليت قرارشان داده بود.
علامه مجلسي (ره) می نويسد: در مدت زندگاني آن بانوی اسلام بعد از پدر بزرگوارش، اختلاف نظر بسياري ميان خاصّه و عامه مي باشد، و از شش ماه بيشتر و از 40 روز كمتر نگفته اند. احاديث معتبر دلالت مي كند بر آنكه بقاي آن حضرت سلام ا... علیها بعد از پيغمبر 75 روز بوده است. ابوالفرج اصفهاني در كتاب مقاتل الطالبين از حضرت امام محمد باقر علیهالسلام روايت كرده است : مدت بقاي آن حضرت سلام ا... علیها بعد از پدر خود سه ماه بود. در تعیین روز شهادت آن حضرت نيز اختلاف بسيار است، اكثر علماي اماميه فرموده اند در روز سوم جمادي الثاني واقع شد. البته از این نکتة مهم نباید غافل شد که اين امر در هر روزي كه واقع شده باشد آنقدر حزنانگيز و بر قلوب مومنين گران خودنمائی میکند، كه روزگار را برايشان تيره و تار كرده است. حال، اینکه شهادت آن بانو در روز سیزدهم جمادي الاول واقع شده باشد يا در سوم جمادي الثاني، مهم نیست، مهم آن است که اهل معرفت باشیم و حق آن حضرت را در اوج کمال بجای بیاوریم .
استاد اخلاق مرحوم آيت ا... حاج شیخ احمد مجتهدي تهراني (طاب ثراه) از اساتيد بنام و مشهور حوزه علمیه تهران اهتمام خاصي به برگزاري مراسم عزاداري و ذكر روضه حضرات معصومين سلام ا... علیهم اجمعین داشتند، به طوری که اگر روز شهادت یکی از معصومین سلام ا... علیها با روز درسي حوزه تداخل پيدا مي كرد ايشان عزاداري و ذكر مصیبت آن معصوم علیهالسلام را مقدم بر درس دانسته و به عزاداري مشغول مي شدند، استاد مجتهدي (ره) خاصه براي برگزاري مراسم عزاداري حضرت زهرا سلام ا... علیها همت عجيبي داشتند و به هر نحو ممكن سعي بر هرچه باشکوهتر برگزاري اين مراسم مینمودند.
ایشان روز سوم جمادي الثاني – شهادت حضرت صديقه سلام ا... علیها – در يكي از سالهاي عمر پر خیر و برکتشان از یکی از علما و محققین درباره اختلاف بین علما برسر تعیین روز شهادت حضرت زهرا سلاما... علیها نقل کردند که: «عالم جلیل القدری از سلسله جلیله سادات تصمیم میگیرد تاریخ دقیق شهادت حضرت زهرا سلام ا... علیها را پس از تحقیق و بررسی مشخص، و آن را اعلام نماید، مدتی کتب مختلف را بررسی میکند. در همین حین، شبی در عالم رویا به زیارت جده سادات حضرت زهرا سلام ا... علیها موفق میشود. حضرت صدیقه به ایشان میفرماید:»چرا دنبال آن هستی تاریخ مشخصی برای شهادت من اعلام کنی، بگذارید محبین و ارادتمندان به ما خاندان، در دو تاریخ برای من اقامه عزا کرده، و اشک بریزند. آن عالم بزرگوار بعد از رؤیت این رویا دیگر تحقیقات خود را ادامه نداده، و هر دو تاریخ نقل شده را اقامه عزا میکند».
شاید از این نقل استاد مجتهدی (ره) بتوان دریافت که این وجود دو تاریخ، علتی برای تداوم حمایت از حریم ولایت و تذکر به پیروان خط ولایت علوی باشد، که همت والا و تلاش مجدانة شیعیان را در استمرار حمایت و مجاهدت فاطمی از حریم ولایت علوی میطلبد. اما در پیرامون علت اختفای مرقد مطهرة حضرت زهرا سلاما... علیها نظرها بسیار است. یک نمونه این نظرها در کتاب روضه الواعظین اینگونه نقل شده است:
چهل قبر غیر از قبر آن حضرت را در شب دفن آب پاشیدند که قبر آن حضرت مشخص نباشد و به روایت دیگر قبر آن حضرت را با زمین هموار کردند که علامت قبر معلوم نباشد؛ این کارها برای آن بود که موضع قبر آن حضرت را ندانند و برقبر ایشان نماز نخوانند و خیال نبش قبر آن را به خاطر نگذرانند.
بعضی نیز گفتهاند قبر، در بقیع نزدیک قبور ائمه بقیع علیهم السلام است و برخی مدعی شدهاند، حضرت زهرا سلاما... علیها میان قبر حضرت پیامبرصلوات ا... علیه و منبر آن حضرت دفن شدهاند، زیرا که حضرت پیامبر صلوات ا... علیه فرمودند: میان منبر و قبر من باغی از باغهای بهشت است و منبر من بر دری از درهای بهشت است. از شیخ صدوق (ره) نقل است که از حضرت علی علیهالسلام در مورد علت دفن فاطمه سلام ا... علیها در شب پرسیدند، فرمود: زیرا که او بر جماعتی خشمناک بود و نمی خواست آنها بر جنازه او حاضر شوند، و حرام است برکسی که ولایت و محبت آن جماعت را داشته باشد و بر احدی از فرزندان فاطمه سلاما... علیها نماز کند.
حضرت زهرا سلام ا... علیها عصاره عصمت است، آینه پاکی است. وجود مبارک حضرت زهرا سلام ا... علیها تنها یک تفکر یا تصور یک حقیقت حیات بخش نیست. بلکه تجسم عینی و زنده از برکات خداوند بر ایشان است. شاید بی دلیل نباشد که بعد از شهادت جانگداز ایشان، بشریت سرگشته به دنبال مرهمی است تا زخم نبود ایشان در عالم فانی التیام یابد. قدری تأمل در امر مخفی ماندن قبر آن حضرت این ثمره را دارد که جایگاه آن بانوی عزیز نه در دل خاک، بلکه در سراسر وجود شیعیانی است که با تمام وجود دلداده از ولایت علی علیهالسّلام به دفاع میپردازند.
برای تمام کسانی که می خواهند الهی زندگی کنند، فاطمه سلام ا... علیها دفاع از حریم ولایت را زیباتر از هرکس به معرض نمایش گذاشت. خطبه غرایش در مسجد مدینه گواه فصاحت و بلاغت بی نظیر آن حضرت است. مضامین عالی خطبه، اسلام راستین را معرفی می کند و اهمیت ولایت و امامت را روشن می سازد.
در شرايطي كه جو سنگين حاكم بر مدینه نفسها را در سينه خفه ميكرد، دختر پيامبر صلوات ا... علیه با تازیانه حقايق بر پیکر مردم به خواب غفلت رفته کوبید که: «به كجا ميرويد؟ چه ميكنيد؟ هنوز پیکر پيامبر تازه است. آيا ميگويند محمد صلوات ا... علیه مرد و همه چيز تمام شد؟ هرگز. اي بندگان خدا! شما پرچمداران امر و نهي و حاملان دين و وحي او هستید. شما امانتداران خدا بر خويشتن بوده و مأمور رسانيدن احكام دين او به ملل ديگر ميباشيد... به سوي شما از خودتان پيامبري آمد كه رنج و ناراحتي شما بر او دشوار بود و بر ايمان آوردن شما حرص ميورزيد و به مومنين دلسوز و مهربا ن بود وهنگامي كه خداوند تعالي خانه جاوداني انبياء و جايگاه برگزيدگان براي پيغمبرش اختيار نمود آينه هاي درون و نفاق شما ظاهر گشت و جامه دين مندرس و فرسوده شد، گمراهان خاموش به سخن درآمدند گمنامان فرومايه دعوي نبوغ كردند. شتر باطلگرايان به صدا درآمد و در محل خانه هايتان جولان نمود. شيطان از کمینگاه خود در حالي كه شما را به سوي خود ميخواند سرکشید و ديد كه چه زود دعوتش را پذيرفتيد.....
كجا ميرويد در حاليكه كتاب خدا پيش روي شماست. كتابي كه مطالب و امورش هويدا و احكامش درخشان و نشانه هايش روشن و نواهيش آشكار و اوامرش پر واضح است و شما آن را پشت سر خود انداخته ايد؟! آيا قصد اعراض از آن را داريد و يا به غير قرآن ميخواهيد داوري كنيد و حكم غير قرآن براي ستمكاران چه بد جزايي است! و هر كس كه جز اسلام دين ديگري را اختيار كند از او پذيرفته نشود و در قيامت از زيانكاران خواهد بود.
همه هستي و همت والاي حضرت صديقه طاهره زهراي مرضيه سلام ا... علیها و لحظه لحظه زندگي پر بركت اما كوتاه آن بانوي بزرگوار يك حرف را تكرار ميکند؛ حرف اعتنا و توجه به دين خدا، فرياد حمايت از بنيان و اساس دين پدرش رسول ا... صلوات ا... علیه و اين حرفهای گُهر بارتر در دوران پر مشقت پس از رحلت پيامبر صلوات ا... علیه تا لحظه شهادت بانوي اسلام به شكل اعلان عمومي حقانیت و مظلوميت اميرالمومنين عليابن ابيطالب علیهالسلام و یادآور حق پایمال شدة اوست، که نشانة زیرپا نهادن دین خدا بود، این چنین زهرای اطهر سلام ا... علیها به عنوان بزرگترین حامی پیشوای مظلوم خویش متجلی شد و سند حقانیت علی علیه السلام و مظلومیت آن امام را با خون دل و فریادهای ظلم ستیزانه و ظالم گریزانه مُهر کرد و به ابدیت بخشید.
باشد كه عنوان«محبين ام الائمه» و ادعاي ميراث داراي عزاي فاطمي بر عزاداران ولایت بی مسمّی نباشد؛ به دین خدا اهتمام ورزیم؛ دینی که میراث حمایت و مجاهدت فاطمی سلاما... علیها است ومیراثی که خطِ ولایت علوی علیه السّلام را با مجاهدت فاطمی رنگین کرد و با عنایت الهی همچنان مستدام خواهد ماند، و این مجاهدت در راه ولایت چراغی شد برای ما میراث داران فاطمی تا راه را گم نکنیم و بیراهه نرویم انشاءالله از محبین فقط حبِّ در لفظ را به همراه نداشته باشیم. بِأَیِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ؟
احسان پوراسد
به نام خداوند آسمانها،خداوند زمین و هر آنچه میان این دو است.بی مقدمه سلام،سلام یکی از نامهای خداست.